Sharpe oranı neyi ölçer?
İki fon düşünün: biri yılda %48, diğeri %44 kazandırmış. İlki daha iyi görünür. Ama fiyatı yol boyunca çok daha sert inip çıktıysa, o fazladan getiri için ne kadar risk aldığınızı da bilmek istersiniz. Sharpe oranı bunu tek sayıyla özetler: risksiz bir yatırımın üzerinde kazanılan getiri, ne kadar dalgalanma pahasına elde edildi?
William F. Sharpe ölçüyü 1966'da Journal of Business'ta yayımlanan "Mutual Fund Performance" makalesinde ödül-oynaklık oranı (reward-to-variability ratio) adıyla önerdi. 1994'te Journal of Portfolio Management'taki "The Sharpe Ratio" yazısında tanımı güncelledi.
Formül ve yıllıklandırma
Sharpe oranı = (Portföy getirisi − Risksiz getiri) ÷ Getirinin standart sapması
Payda, getirilerin ortalamadan ne kadar saptığını, yani oynaklığı (volatilite) gösterir. Sharpe'ın 1994 tanımında payda, fon getirisi ile risksiz getiri arasındaki farkın standart sapmasıdır; risksiz getiri dönem boyunca az değişiyorsa iki hesap birbirine çok yakın çıkar.
Oran, ölçüldüğü dönemin uzunluğuna bağlıdır. Aylık verilerle bulunan oran, getirilerin aydan aya bağımsız olduğu varsayımıyla 12'nin kareköküyle (yaklaşık 3,46) çarpılarak yıllığa çevrilir. Aylık ortalama fazla getirisi %1, aylık standart sapması %4 olan fonun aylık oranı 0,25, yıllık karşılığı yaklaşık 0,87'dir. Günlük veride çarpan, yıldaki işlem günü sayısının kareköküdür. Karşılaştırdığınız fonların oranı aynı yöntemle hesaplanmış olmalı.
Türkiye'de risksiz getiri
- Hazine bonosu: Vadesi bir yıldan kısa (364 güne kadar) devlet iç borçlanma senetleridir. Ölçtüğünüz dönemle aynı vadedeki bono faizi uygun bir ölçüttür.
- TLREF: Borsa İstanbul'un Repo-Ters Repo Pazarı'nda 15:30'a kadar yapılan, devlet iç borçlanma senedi ve TCMB likidite senedi teminatlı gecelik repo işlemlerinden hesaplayıp tam iş günlerinde 15:50'de ilan ettiği Türk lirası gecelik referans faizidir. Dönem boyunca birikmiş getirisi için BIST TLREF Endeksi'ne bakılabilir. Günlük faizin birikmesini bileşik faiz maddesinde anlattık.
İki fonlu örnek
| X Fonu | Y Fonu | |
|---|---|---|
| Yıllık getiri | %48 | %44 |
| Aynı dönemde risksiz getiri | %38 | %38 |
| Yıllık volatilite | %22 | %6 |
| Sharpe oranı | (48 − 38) ÷ 22 = 0,45 | (44 − 38) ÷ 6 = 1,00 |
X Fonu daha çok kazandırmış, ama risksiz getirinin üzerindeki her puan için çok daha fazla dalgalanmaya katlanmış. Y Fonu birim risk başına daha çok getiri sağlamış. Rakamlar örnektir.
Sınırları
- Geçmişe bakar. Sharpe da geçmiş oranın geleceğin tahmini olarak kullanılmasının ciddi soru işaretleri taşıdığını yazar. Kısa bir dönemin oranı şansı da yansıtır.
- Yalnızca ortalama ve standart sapmaya bakar. Getirilerin normal dağılıma yakın olduğu varsayılır. Uzun süre sakin seyredip nadiren sert çöken bir strateji, çöküş gelene kadar yüksek oran gösterebilir.
- Nominal getiri yanıltabilir. Fon ve risksiz getiri aynı para biriminde ölçüldüğü sürece oran tutarlıdır, ama yüksek enflasyonda pozitif oran reel kazanç anlamına gelmez. TL fonla dolar fonunu aynı ölçüyle kıyaslamak da yanlıştır. Ayrıntılar reel getiri rehberimizde.
Sortino oranı ve maksimum düşüş
Sortino oranı paydada bütün dalgalanma yerine yalnızca hedefin altında kalan getirilerin sapmasını kullanır; yukarı yönlü sıçramaları cezalandırmaz. Maksimum düşüş ise bir oran değil, dönem içinde bir tepeden sonraki en derin dibe kadar yaşanan kayıptır ve "en kötü anda ne kadar geride kaldım?" sorusunu yanıtlar.
SPK'nın Yatırım Fonlarına İlişkin Rehberi'ne göre yatırım fonlarındaki 1–7 arası risk değeri, son beş yılın haftalık getirilerinden hesaplanan yıllık volatiliteye göre belirlenir. Yani risk değeri Sharpe oranının paydasıyla aynı türden bir ölçüdür, ama getiriyi hesaba katmaz.
Sitede nasıl hesaplarsınız?
BorsaPano Sharpe oranını doğrudan göstermiyor. Karşılaştırma aracımızda seçtiğiniz dönem için getiri, günlük getirilerden yıllığa çevrilmiş volatilite ve maksimum düşüş yan yana yer alır. 1 yıllık dönemi seçip getiriden aynı dönemin risksiz getirisini çıkarır ve volatiliteye bölerseniz yaklaşık bir Sharpe oranı bulursunuz.
Sık sorulan sorular
Sharpe oranı kaç olursa iyidir?
Evrensel bir eşik yok. Oran dönemden, piyasadan ve hesap yönteminden etkilenir; aynı türdeki fonları aynı dönem ve aynı risksiz getiriyle karşılaştırmak en sağlıklısıdır. Diğer ölçütleri TEFAS fon seçimi rehberimizde anlattık.
Negatif Sharpe oranı ne demek?
Fon o dönemde risksiz getirinin altında kalmış demektir; alınan risk karşılığını vermemiştir.
