Defter değeri ne demektir?
Bir şirketin fabrikaları, arsaları, makineleri, stokları ve kasasındaki nakdin toplamından banka kredileri ve tedarikçi borçları çıkarıldığında kalan tutara özkaynak ya da defter değeri denir. Şirket bugün faaliyetini bitirip her şeyini bilançodaki değeriyle satsa ve borçlarını ödese, ortaklara kalacak tutar budur. Hangi özkaynak rakamının kullanıldığını ve enflasyon muhasebesinin etkisini defter değeri maddesinde ayrıca anlattık.
Nasıl hesaplanır?
- PD/DD = Piyasa değeri ÷ Özkaynaklar
- ya da PD/DD = Hisse fiyatı ÷ Hisse başına defter değeri
Örnek: Piyasa değeri 30 milyar TL, bilançodaki ana ortaklığa ait özkaynakları 20 milyar TL olan bir şirketin PD/DD'si 30 ÷ 20 = 1,5 olur. Piyasa, şirkete muhasebe değerinin 1,5 katını ödüyor demektir.
PD/DD bize ne anlatır?
- PD/DD = 1: Şirketin borsa değeri ile muhasebedeki net serveti aynıdır.
- PD/DD < 1: Şirket özkaynaklarının bile altında fiyatlanıyor. Bu bir fırsat olabileceği gibi, piyasanın şirketin kâr üretemeyeceğinden ya da varlıklarının bilançodaki kadar etmediğinden şüphelendiğini de gösterebilir.
- PD/DD > 1: Piyasa, şirketin markasına, pazar payına ve gelecekte kâr üretme gücüne prim ödüyor.
PD/DD kaç olmalı?
PD/DD için de tek bir doğru sayı yok. Oranı yorumlamanın en sağlam yolu, onu şirketin özkaynak kârlılığıyla (ROE) birlikte okumaktır. Kabaca şöyle düşünebilirsiniz: Özkaynağı üzerinde yatırımcıların beklediği getiri kadar kâr eden ve büyümeyen bir şirketin PD/DD'si 1 civarında olur. Şirket bu beklentiden fazlasını kazanıyorsa piyasa özkaynağın üstünde fiyat öder, daha azını kazanıyorsa altında.
Örnek: Yatırımcıların hisselerden yıllık %30 getiri beklediği bir ortamda özkaynak kârlılığı %45 olan bir şirketin PD/DD'sinin 1,5 dolayında (45 ÷ 30), özkaynak kârlılığı %15 olan bir şirketinkinin ise 0,5 dolayında (15 ÷ 30) olması şaşırtıcı değildir. Rakamlar örnektir; büyüme beklentisi, borçluluk ve varlıkların gerçek değeri bu kaba hesabı değiştirir.
Yazılım ve hizmet şirketlerinin fabrika, arsa gibi ağır varlıkları az olduğu için defter değerleri düşük, PD/DD'leri doğal olarak yüksektir. Bu oran en çok bankaları, holdingleri, gayrimenkul yatırım ortaklıklarını (GYO) ve ağır sanayi şirketlerini kendi aralarında kıyaslarken işe yarar. GYO'larda bilançodaki gayrimenkuller değerleme raporlarıyla güncellendiği için PD/DD, portföyün piyasa fiyatına göre iskontolu ya da primli olup olmadığını gösterir.
F/K ile birlikte okumak
PD/DD ile F/K oranı arasında basit bir bağ vardır: PD/DD ÷ F/K = Özkaynak kârlılığı. Örneğin F/K'sı 8, PD/DD'si 2 olan bir şirketin özkaynak kârlılığı yaklaşık 2 ÷ 8 = %25'tir. Yüksek özkaynak kârlılığı olan bir şirketin yüksek PD/DD ile işlem görmesi bu yüzden şaşırtıcı değildir. Düşük PD/DD'nin arkasında çoğu zaman düşük kârlılık vardır.
Borsa İstanbul'daki şirketlerin çoğu 2023 yılı sonundan beri enflasyona göre düzeltilmiş (TMS 29) bilanço yayımlıyor; bankalar gibi bazı sektörlerde uygulama farklıdır. Bu yöntemde özkaynaklar enflasyonla yeniden hesaplandığı için PD/DD'ler önceki yıllara göre farklı bir düzeye geçmiş olabilir; eski yıllarla kıyas yaparken buna dikkat edin.
Sitede PD/DD'yi nerede görürsünüz?
Hisse sayfalarında şirketin PD/DD'si ve benzer şirketlerin oranları birlikte gösterilir. Bir banka örneği için GARAN hisse sayfasına, tüm şirketleri sıralamak için hisseler listesine bakabilirsiniz. Bilanço kalemlerini hisse temel analiz rehberimizde anlattık.
Sık sorulan sorular
PD/DD'si 1'in altında olan hisse ucuz mudur?
Tek başına bakılınca karar verilemez. Şirketin kârlılığı düşükse, borcu yüksekse ya da varlıkları bilançodaki değerden az ediyorsa düşük PD/DD hak edilmiş olabilir. BIST 100'de PD/DD oranı 1'in altında olan hisseleri bir tarama listesi olarak güncel tutuyoruz; listedeki her şirketi kârlılığıyla birlikte değerlendirmek gerekir.
Defter değeri nereden bulunur?
Şirketin KAP'ta yayımladığı finansal tablolarda "Ana ortaklığa ait özkaynaklar" satırındadır. Bunu toplam pay adedine bölerek hisse başına defter değerini bulursunuz.
Özkaynak negatifse ne olur?
Borçlar varlıkları aşmışsa özkaynak negatif olur ve PD/DD anlamsızlaşır. Bu, şirketin mali yapısının zayıf olduğuna dair ciddi bir işarettir.
