Ekonominin direksiyonundaki ayar
Ticari bankalar gün içinde nakde ihtiyaç duyduğunda Merkez Bankası'ndan kısa vadeli borç alır. TCMB'nin bankalara bir hafta vadeli repo ile borç verirken uyguladığı faize politika faizi denir. Bankaların birbirine borç verdiği faizler, mevduat ve kredi faizleri bu oranı referans alır.
Politika faizinin etrafında bir de faiz koridoru vardır. Üst bant, TCMB'nin bankalara gecelik borç verdiği faizdir; alt bant, bankalardan gecelik borç aldığı faizdir. Piyasadaki kısa vadeli faizler genellikle bu iki bant arasında oluşur.
Kararı kim, ne zaman verir?
Kararı TCMB bünyesindeki Para Politikası Kurulu (PPK) verir. TCMB 2026 yılı için 8 toplantı planladı: Ocak, Mart, Nisan, Haziran, Temmuz, Eylül, Ekim ve Aralık aylarında. Karar toplantı günü Türkiye saatiyle 14:00'te açıklanır; toplantının özeti yaklaşık bir hafta sonra yayımlanır. Güncel oranı ve takvimi TCMB'nin sitesinden takip edebilirsiniz.
Politika faizi değişince ne olur?
Faiz artırıldığında:
- Bankaların borçlanma maliyeti yükselir; konut, ihtiyaç ve ticari kredi faizleri artar, kredi kullanımı yavaşlar.
- Bankalar mevduat toplamak için mevduat faizlerini yükseltir. Bunu mevduat faiz sayfamızdaki TCMB haftalık ortalamalarında görebilirsiniz.
- TL'de tutmanın getirisi arttığı için TL genellikle desteklenir.
- Risksiz getiri yükseldiği için bazı yatırımcılar parasını hisseden mevduata ya da para piyasası fonlarına kaydırabilir.
Faiz indirildiğinde:
- Kredi ucuzlar, harcamalar ve şirket satışları canlanır.
- Mevduat getirisi düştüğü için yatırımcılar borsa, altın ve gayrimenkul gibi varlıklara yönelebilir.
- Enflasyon beklentisi kontrol altında değilse TL üzerinde baskı oluşabilir.
Borsa etkisi neden her zaman beklendiği gibi olmaz?
Piyasalar kararı önceden tahmin eder ve fiyatlar. Beklenen bir faiz indirimi açıklandığında borsa hiç tepki vermeyebilir; tepki, beklentiden farklı bir karar çıktığında sert olur. Banka hisseleri faiz kararlarına en duyarlı hisselerdir, çünkü kârlılıkları mevduat ve kredi faizleri arasındaki farka bağlıdır.
Reel faiz
Politika faizinin sıkı mı gevşek mi olduğunu anlamak için enflasyonla karşılaştırmak gerekir. Kabaca reel faiz ≈ politika faizi − beklenen enflasyon. Reel faiz pozitifse TL'de tutmak enflasyonun üzerinde getiri sağlar. Bu konuyu reel getiri rehberimizde anlattık.
Sık sorulan sorular
Politika faizi ile mevduat faizi aynı mı?
Hayır. Politika faizi TCMB'nin bankalara uyguladığı orandır. Bankalar size mevduat faizini kendi fon ihtiyaçlarına göre belirler; bu oran politika faizinin altında da üstünde de olabilir.
Faiz artınca borsa düşer mi?
Her zaman değil. Karar beklentiye uygunsa etki sınırlı kalabilir. Faiz artışı enflasyonu düşürüp güveni artırırsa borsa olumlu da etkilenebilir.
Faiz kararı dolar kurunu nasıl etkiler?
Beklenenden yüksek bir faiz genellikle TL'yi destekler, beklenenden düşük bir faiz baskılar. Doların dünyadaki genel gücü ise DXY endeksiyle izlenir.
