Emir ekranında fiyat ve lot kutusunun yanında emir tipi, süre, KİE ya da dengeleyici gibi seçenekler görürsünüz. 09:45'te verdiğiniz emrin neden hemen gerçekleşmediği ya da 18:03'te fiyatın neden donmuş gibi durduğu da aynı kurallara bağlıdır.
Aşağıda pay piyasasında bir işlem gününü, emir tiplerini ve fiyat sınırlarını Borsa İstanbul'un Eylül 2026 tarihli Pay Piyasası Prosedürü'ne göre anlatıyoruz. Örneklerdeki şirket adı ve rakamlar kurgusaldır.
Bir işlem günü: seans akışı
Borsa İstanbul'da güne yayılan tek bir seans vardır ve bölümlere ayrılır. Yıldız, Ana ve Alt Pazar paylarında akış şöyledir:
| Bölüm | Tam gün | Yarım gün | Ne olur? |
|---|---|---|---|
| Açılış: emir toplama | 09:40-09:55 | 09:40-09:55 | Emirler toplanır, işlem olmaz |
| Açılış: fiyat belirleme | 09:55'ten sonra | 09:55'ten sonra | Emirler tek fiyattan eşleşir |
| Sürekli işlem | 10:00-18:00 | 10:00-12:30 | Emirler geldiği anda eşleşir |
| Kapanış seansı | 18:00-18:07 | 12:30-12:37 | Emir toplama ve kapanış fiyatı |
| Kapanış fiyatından işlemler | 18:07-18:10 | 12:37-12:40 | Yalnızca kapanış fiyatından işlem |
Açılış seansı. 09:40'tan itibaren emir girersiniz ama hiçbir emir eşleşmez. Emir toplama 09:55'ten sonraki 30 saniye içinde rastgele bir anda kesilir, ardından sistem tek bir açılış fiyatı hesaplar. Paylarda emir toplamanın son 5 dakikasında emir iptal edilemez, fiyatı kötüleştirilemez (alışta düşürülemez, satışta yükseltilemez) ve miktarı azaltılamaz; fiyatı iyileştirmek ve miktarı artırmak serbesttir. Yani 09:50'den sonra bir açılış emrinden vazgeçemezsiniz.
Sürekli işlem. 10:00'dan itibaren emirler fiyat ve zaman önceliğine göre anında eşleşir.
Kapanış seansı. 18:00'da kapanışa özel fiyat sınırları yayımlanır, 18:01-18:05 arasında emir toplanır ve kapanış fiyatı tek fiyatla belirlenir. Bu bölümde emir fiyatı kural olarak sürekli işlemdeki son fiyatın ±%3'ü dışında olamaz. Kapanışta fiyat oluşmazsa günün son işlem fiyatı kapanış sayılır.
Kapanış fiyatından işlemler. 18:07'de bu bölümün fiyat sınırları yayımlanır; 18:08-18:10 arasında yalnızca o gün işlem görmüş paylara ve yalnızca kapanış fiyatından emir girilir. Kapanışta eşleşmeyen emirleriniz bu aşamaya aktarılır.
Yarım günler
Ramazan ve Kurban Bayramı arifelerinde ve 28 Ekim'de seans yarım gündür. Borsa İstanbul'un takvimine göre 28 Ekim 2026 Çarşamba yarım gün, 29 Ekim Perşembe tatildir. Tatiller, takas iş günüyle sayıldığı için satış parasının geleceği günü de öteler. Fonların saatleri ayrı kurallara bağlıdır; bunları fon valörü ve TEFAS işlem saatleri rehberinde anlattık.
"Seans dışı periyot" ne demek?
Prosedürde bu adla bir bölüm yoktur. Pay piyasası 09:40'tan önce ve 18:10'dan sonra emir kabul etmez; sabah 07:00'de günün fiyat sınırları yayımlanır, 07:30-09:40 arasındaki ara bölümde emir girilemez. Aracı kurum ekranındaki "seans dışı" ifadesi emrinizin borsaya o an ulaşamayacağını anlatır. Bazı kurumlar bu emri saklayıp emir toplama başlayınca iletir; bu borsa kuralı değil, kurum hizmetidir.
Açılış ve kapanışta tek fiyat nasıl bulunur?
Açılış, kapanış ve devre kesici sonrası bölümler tek fiyat yöntemiyle çalışır. Emir toplanırken emir ve fiyat derinliği görünmez; Yıldız ve Ana Pazar paylarında yalnızca teorik eşleşme fiyatı, bu fiyattan gerçekleşecek miktar ve kalacak miktar yayımlanır. Prosedür bu fiyata denge fiyatı der. "Çağrı fiyatı" prosedürde tanımlı bir terim değildir; mevzuatta "çağrı" kelimesi pay toplama ve pay geri alım çağrıları gibi başka işlemler için geçer.
Sistem fiyatı şu sırayla seçer:
- En çok lotun işlem göreceği fiyat.
- Eşitlikte, karşılanmadan kalan miktarın en az olduğu fiyat.
- Yine eşitlikte, emirler alış ağırlıklıysa yüksek, satış ağırlıklıysa düşük fiyat.
- Son olarak referans fiyata (açılışta genellikle önceki kapanış) en yakın fiyat.
Hesaba limit, piyasa, piyasadan limite ve KİE emirleri katılır, dengeleyici emirler katılmaz.
Örnek: açılış fiyatı
A Şirketi'nin önceki kapanışı 24,00 TL, fiyat adımı 0,02 TL. Emir toplama kesildiğinde defter şöyle (rakamlar örnektir):
| Fiyat (TL) | Alış (lot) | Bu fiyat ve üstünden toplam alış | Satış (lot) | Bu fiyat ve altından toplam satış | Gerçekleşebilecek |
|---|---|---|---|---|---|
| 24,10 | 300 | 300 | 600 | 1.800 | 300 |
| 24,06 | 200 | 500 | 400 | 1.200 | 500 |
| 24,04 | 400 | 900 | 300 | 800 | 800 |
| 24,00 | 500 | 1.400 | 300 | 500 | 500 |
| 23,96 | 300 | 1.700 | 200 | 200 | 200 |
En çok işlem 24,04 TL'de yapılabildiği için açılış fiyatı 24,04 TL olur ve 800 lot el değiştirir. 24,10'dan alış yazan da 23,96'dan satış yazan da 24,04'ten işlem yapar. 24,04'teki alışlardan sırada en geride kalan 100 lot karşılanmaz ve sürekli işleme limit emir olarak geçer.
Dengeleyici emir nedir?
Dengeleyici emir yalnızca tek fiyatlı bölümlerde, fiyat yazılmadan girilir. Fiyatın hesaplanmasına katılmaz; fiyat belirlendikten sonra o fiyattan karşılanmadan kalan emirlerle eşleşir. Örnekte 150 lotluk dengeleyici satış emri olsaydı açılış fiyatı yine 24,04 TL olurdu; bu emrin 100 lotu bekleyen alışla eşleşir, kalan 50 lotu iptal edilirdi. Sürekli işlemde girilemez.
Alt Pazar, Yakın İzleme Pazarı ve Piyasa Öncesi İşlem Platformu paylarında emir toplanırken denge fiyatı da yayımlanmaz ve açılışta piyasa ya da piyasadan limite emir girilemez.
Emir tipleri
| Emir tipi | Nasıl çalışır? | Dikkat |
|---|---|---|
| Limit | Yazdığınız fiyattan ya da daha iyisinden gerçekleşir | Fiyat gelmezse gerçekleşmeyebilir |
| Piyasa | Yalnızca miktar yazılır, karşıdaki kademelerle sırayla eşleşir | Yalnızca KİE olarak girilir |
| Piyasadan limite | Fiyatsız girilir, yalnızca karşıdaki en iyi kademeyle eşleşir | Kalanı, gerçekleştiği fiyattan limit emre dönüşür |
| Dengeleyici | Tek fiyatlı bölümlerde oluşan fiyattan eşleşir | Eşleşmeyen kısım iptal edilir |
| Kısmi görünme koşullu | Limit emrin bir kısmı görünür, o kısım dolunca yenisi açılır | Görünen kısım en az %20 olmalı |
Piyasa emrinin sığ tahtada ne kadar pahalıya gelebileceğini borsaya yeni başlayanlar rehberimizde hesapladık. Piyasadan limite emir bu riski sınırlar: satışta 24,06 TL'de 300 lot varken 500 lotluk bu emir 300 lot alır, kalan 200 lot 24,06'dan alış emri olarak bekler. Kotasyon, orta nokta ve ağırlıklı ortalama fiyat emirleri ise piyasa yapıcılar ve BIST 30 paylarındaki büyük işlemler içindir.
Hangi emir hangi bölümde girilir?
| Bölüm | Piyasa ve piyasadan limite | Dengeleyici | Açığa satış | İptal ve fiyat kötüleştirme |
|---|---|---|---|---|
| Açılış, 09:40-09:50 | Yıldız ve Ana Pazar'da | Var | Yok | Var |
| Açılış, son 5 dakika | Yıldız ve Ana Pazar'da | Var | Yok | Yok |
| Sürekli işlem | Var | Yok | Var | Var |
| Kapanış seansı | Var | Var | Var | Var |
| Kapanış fiyatından işlemler | Yok | Yok | Var | İptal var, fiyat yalnızca kapanış fiyatına çekilir |
Limit ve KİE emirleri bütün bölümlerde girilebilir (kapanış fiyatından işlemlerde yalnızca kapanış fiyatından); açığa satış yalnızca izin verilen paylarda yapılır.
Emrin süresi: günlük, KİE ve diğerleri
Prosedürde dört geçerlilik süresi tanımlıdır:
- Günlük: Başka bir şey seçmezseniz emir o gün geçerlidir; gerçekleşmeyen kısmı gün sonunda iptal edilir.
- Kalanı İptal Et (KİE): Emir girildiği anda karşılanabildiği kadar gerçekleşir, kalanı otomatik silinir. Tek fiyatlı bölümlerde KİE emrin kalanı eşleştirmeden sonra silinir.
- İptale kadar geçerli: Yalnızca borsada talep toplama yöntemiyle yapılan halka arzlarda kullanılır (halka arz rehberi).
- Tarihli: Tanımlıdır, ama Borsa İstanbul'un açıklamasına göre pay piyasasında şu an kullanılmıyor.
Gerçekleşmezse iptal et (GİE), emrin tamamı karşılanmıyorsa hiç gerçekleşmemesi demektir; prosedürde tanımlıdır ama pay piyasasında devreye alınma zamanı "ayrıca duyurulacak" diye bekliyor. Kurumunuz bu seçeneği sunuyorsa nasıl uyguladığını sorun.
Örnek: limit emir kısmen gerçekleşir, kalanı KİE ile iptal olur
Sürekli işlemde A Şirketi'nin satış tarafı şöyle olsun (rakamlar örnektir):
| Satış fiyatı (TL) | Bekleyen lot |
|---|---|
| 24,06 | 300 |
| 24,08 | 250 |
| 24,10 | 200 |
| 24,12 | 500 |
24,10 TL limitli 1.000 lotluk alış emri, limitinize kadar olan üç kademeyle hemen eşleşir:
- 300 lot × 24,06 = 7.218,00 TL
- 250 lot × 24,08 = 6.020,00 TL
- 200 lot × 24,10 = 4.820,00 TL
Toplam 750 lot ve 18.058,00 TL; ortalama fiyat 18.058 ÷ 750 = yaklaşık 24,077 TL. Kalan 250 lot, 24,12'deki satışlar limitin üzerinde olduğu için eşleşmez. Emir günlük ise bu 250 lot alış tarafının en üstünde 24,10'dan bekler, satıcı gelmezse gün sonunda iptal olur. KİE ise 250 lot aynı anda silinir. KİE, "bu fiyata kadar bulabildiğim kadarını alayım" demenin yoludur.
Öncelik ve emir değiştirme
Emirler önce fiyata (alışta yüksek, satışta düşük önce), fiyat eşitse giriş zamanına göre sıralanır. Bir emir birkaç karşı emirle parça parça eşleşebilir, kalanı defterde bekler. Miktarı azaltırsanız sıranız korunur; miktarı artırır ya da fiyatı değiştirirseniz emir yeni girilmiş sayılır ve kademesinde sona geçer. Borsa, emir iptali, miktar azaltma ve fiyat kötüleştirme için 100.000 TL'lik emirde 1,20 TL ile 7,50 TL arasında küçük bir ücret alır; sistemin iptal ettiği KİE kalanı için almaz. Kurumunuzun bu ücreti yansıtıp yansıtmadığı tarifesinde yazar.
Şartlı emir ve zarar durdur borsada nasıl çalışır?
Aracı kurumların "şartlı emir", "zarar durdur" ya da "kâr al" seçenekleri Borsa İstanbul'un emir defterine giren emirler değildir; prosedürdeki fiyat koşullu emirler pay piyasasında devreye alınmamıştır. Şartlı emri kurumunuzun sistemi saklar ve fiyatı izler, koşul gerçekleşince borsaya normal bir limit ya da piyasa emri gönderir. Bunun sonuçları şunlardır:
- Tetiklenme ve gerçekleşme fiyatı farklı olabilir; hızlı düşüşte piyasa emri birkaç kademe aşağıdan dolabilir, limit emir hiç dolmayabilir.
- Hisse tabanda kilitlenirse ya da devre kesici çalışırsa satış emri karşı taraf bulamayabilir.
- Koşulun hangi fiyatı izlediği ve açılış ile kapanışta çalışıp çalışmadığı kuruma göre değişir.
Fiyat adımı, baz fiyat ve fiyat marjı
Fiyat adımı, fiyatın bir seferde değişebileceği en küçük tutardır ve emir fiyatı bu adıma uymak zorundadır:
| Fiyat seviyesi (TL) | Fiyat adımı (TL) |
|---|---|
| 0,01 - 19,99 | 0,01 |
| 20,00 - 49,99 | 0,02 |
| 50,00 - 99,99 | 0,05 |
| 100,00 - 249,99 | 0,10 |
| 250,00 - 499,99 | 0,25 |
| 500,00 - 999,99 | 0,50 |
| 1.000,00 - 2.499,99 | 1,00 |
| 2.500,00 ve üzeri | 2,50 |
Adım, baz fiyata göre değil emrin fiyatına göre uygulanır: 19,97 TL'de kapanan payda 20,00 TL'ye kadar 1 kuruş, üzerinde 2 kuruş adım geçerlidir.
Baz fiyat, günün alt ve üst sınırlarının hesaplandığı fiyattır ve kural olarak önceki günün kapanışıdır. Temettü ya da bedelsiz sermaye artırımı sonrasında Borsa teorik fiyat hesaplayıp baz fiyatı ona göre belirler.
Fiyat marjı, baz fiyata uygulanıp günün taban ve tavan fiyatını belirleyen orandır. Prosedürün genel tablosu Yıldız Pazar için ±%20, Ana Pazar için ±%15 yazar; ancak Borsa İstanbul 13 Mart 2020'den beri "ikinci bir duyuruya kadar" bu iki pazarda da ±%10 uyguluyor. Alt Pazar, YİP ve PÖİP'te marj zaten ±%10, yeni pay alma haklarında ±%50'dir.
Limitler fiyat adımına içeri doğru yuvarlanır: tavan aşağı, taban yukarı. Baz fiyatı 48,30 TL olan bir payda:
- Tavan: 48,30 × 1,10 = 53,13 TL; 50 TL üzerinde adım 0,05 olduğundan 53,10 TL (yaklaşık %9,94).
- Taban: 48,30 × 0,90 = 43,47 TL; adım 0,02 olduğundan 43,48 TL.
Taban ve tavan günlük sınırdır; devre kesici ise ani hareketi frenler. Borsa İstanbul'un 2020'den beri sürdürdüğü uygulamada pay bazında devre kesici yalnızca aşağı yönde çalışır: fiyat, son tek fiyata ya da baz fiyata göre %5 düşerse o payda 10 dakika emir toplanır ve tek fiyatla eşleştirilir. BIST 100 önceki kapanışa göre %6 düşerse, 1 Eylül 2025'ten beri tek aşamalı olarak, paylarda işlemler 10 dakika durdurulur.
Lot, T+2 ve T1, T2 bakiyeleri
İşlem birimi lottur ve 1 lot 1 paydır. Lottan küçük emir verilemez; bedelsiz sonrası kalan küsurat paylar borsada satılamaz, isteyen aracı kurumlar bunları müşteriden satın alabilir.
Takas, işlemden sonraki ikinci iş günü (T+2) tamamlanır. Bu yüzden aracı kurum ekranlarında genellikle T0, T1 ve T2 bakiyesi görürsünüz: bugünkü, bir iş günü sonraki ve bekleyen bütün işlemlerin takası bittiğindeki nakit.
Pazartesi hesabınızda 20.000 TL var ve 15.000 TL'lik hisse aldınız (komisyon hariç). Ödeme Çarşamba yapılacağı için T0 ve T1 bakiyeniz 20.000 TL görünür, T2 bakiyeniz 5.000 TL olur. Aynı gün 8.000 TL'lik başka bir hisse satarsanız T2 13.000 TL'ye çıkar. T2 eksiye düşerse eksiği takas gününe kadar yatırmanız gerekir. Bakiyelerin adı ve hesabı kuruma göre değişebilir.
Açığa satış ve kredili işlem
Kredili alım ve açığa satış Yıldız ve Ana Pazar paylarında ve borsa yatırım fonlarında yapılabilir; Alt Pazar, YİP ve PÖİP'te yapılamaz. Açılış seansında açığa satış emri girilemez. SPK açığa satışı geçici olarak yasaklayabilir ya da belirli endekslerle sınırlayabilir, volatilite tedbiri alan paylarda da bu işlemler kapatılabilir; güncel durumu kurumunuzdan öğrenin. Borçla işlem yapmanın riskleri için yatırımcı hataları rehberimize bakabilirsiniz.
BorsaPano'da nasıl kullanılır?
- Seansın hangi bölümünde olduğunuzu görün: Hisseler sayfasındaki hisse kartının başlığında Borsa İstanbul'un o anki durumu bir rozetle gösterilir: kapalı, açılış seansı, sürekli işlem ya da kapanış seansı. Rozetin üzerine geldiğinizde saatler ve tatil sonrası ilk işlem günü yazar. Telefonda fiyatın altındaki etiket aynı bilgiyi verir: "Açılış Seansı Fiyatı", "Canlı Seans Fiyatı" ya da "Son Kapanış Fiyatı".
- Gün içi hareketi okuyun: Grafikte 1G günü 15 dakikalık mumlarla gösterir ve önceki kapanışı yatay çizgiyle işaretler; 1H 30 dakikalık, 1A saatlik mum kullanır. Fiyatlar yaklaşık 15 dakika gecikmeli olabilir, emir verirken kurumunuzun canlı ekranını esas alın. Göstergeler için teknik göstergeler rehberine bakın.
- Alarmı emirle karıştırmayın: "Alarm Kur" ile kurulan fiyat alarmı bildirim gönderir, emir iletmez.
- Gerçekleşen kısmı portföye işleyin: Portföyüm sayfasına emrin tamamını değil gerçekleşen lotu ve ortalama fiyatı girin. KİE örneğinde bu 750 lot ve 24,077 TL'ye komisyon eklenmiş birim maliyettir.
Sık sorulan sorular
Hisse senedinde "kalanı iptal et" ne demek?
Emir girildiği anda karşılanabildiği kadar gerçekleşir, kalanı otomatik silinir. 1.000 lotluk KİE alış emrinin 600 lotu eşleşirse kalan 400 lot defterde beklemez. Piyasa emirleri borsada her zaman KİE olarak çalışır.
Dengeleyici emir nedir?
Açılış ve kapanış gibi tek fiyatlı bölümlerde fiyatsız girilen, fiyatın hesaplanmasına katılmayan ve oluşan fiyattan kalan emirlerle eşleşen emirdir. Eşleşmeyen kısmı iptal edilir.
Borsada "karanlık oda" diye bir uygulama var mı?
Bu ad Borsa İstanbul düzenlemelerinde geçmez. Defterin görünmediği resmî durumlar şunlardır: tek fiyatlı bölümlerde emir ve fiyat derinliği gösterilmez; Alt Pazar, YİP, PÖİP ve emir paketi tedbiri alan paylarda denge fiyatı da yayımlanmaz. BIST 30 paylarındaki orta nokta emirleri ise ayrı ve kapalı bir defterde eşleşir; prosedür bunu "kapalı likidite havuzu (dark pool)" olarak anlatır.
Gerçekleşmeyen emrim ertesi güne kalır mı?
Hayır. Günlük emirler gün sonunda iptal edilir, tarihli emir de pay piyasasında şu an kullanılmıyor. Ertesi gün emri yeniden vermeniz gerekir.
Fiyat marjı nedir, tavan neden tam %10 çıkmıyor?
Fiyat marjı, baz fiyata uygulanıp günün taban ve tavanını belirleyen orandır; Yıldız, Ana ve Alt Pazar paylarında ±%10'dur. Limitler fiyat adımına içeri doğru yuvarlandığı için tavan çoğu zaman %10'un biraz altında kalır.
Kaynaklar
Bu rehberdeki oran, süre ve kuralları aşağıdaki resmi kaynaklardan kontrol ettik. Mevzuat değişebilir; işlem yapmadan önce güncel hâlini bu kaynaklardan teyit edin.
- Borsa İstanbul: Pay Piyasası Prosedürü (Revizyon 54, 21.09.2026)
- Borsa İstanbul: Pay Piyasası Piyasa İşleyişi
- Borsa İstanbul: Pay Piyasası İşlem Saatleri
- Borsa İstanbul: Resmi Tatil Günleri
- Borsa İstanbul: 2020/20 Sayılı Duyuru (Fiyat Marjları ve Devre Kesici)
- Borsa İstanbul: Pay Piyasası Takas Esasları
