Bankanın ekranında "yıllık %45" yazıyor. 100.000 TL'yi 32 günlüğüne yatırırsanız vade sonunda hesabınıza tam olarak ne geçer? Pek çok kişi 45.000 TL'yi 12'ye bölüp 3.750 TL bekler. Gerçek rakam farklıdır, çünkü faiz ay üzerinden değil gün üzerinden işler ve hesabınıza geçmeden önce stopaj kesilir.
Aşağıda brüt faizden net getiriye, oradan da vade yenilendikçe oluşan yıllık efektif getiriye kadar her adımı varsayımsal rakamlarla hesaplıyoruz. Aynı formülleri kullanarak bankaların tekliflerini ve para piyasası fonlarını kendiniz karşılaştırabilirsiniz.
Brüt faiz nasıl hesaplanır?
Vadeli mevduatta faiz basit faizle hesaplanır; vade içinde faize faiz işlemez:
Brüt faiz = Anapara × (Yıllık faiz ÷ 100) × (Gün ÷ 365)
Bankaların ilan ettiği oran genellikle yıllık brüt orandır. Teklifi okurken oranın brüt mü net mi yazıldığına dikkat edin; bazı kampanyalarda net oran öne çıkarılabilir.
Yıllık oranı 12'ye bölmek 32 günlük vadede hatalı sonuç verir, çünkü 32 gün yılın 1/12'sinden (yaklaşık 30,4 gün) uzundur. Gün sayısını doğrudan formüle koyun.
Stopaj: Faizin vergi olarak kesilen kısmı
Mevduat faizinden gelir vergisi stopaj yoluyla, yani banka tarafından kaynakta kesilir. Hesabınıza net tutar geçer. Oranlar Cumhurbaşkanı Kararıyla belirlenir ve zaman zaman değişir.
| Vade | TL mevduat stopajı (Ekim 2026 itibarıyla) |
|---|---|
| 180 güne kadar | %17,5 |
| 181–365 gün | %15 |
| 366 gün ve üzeri | %10 |
Bu oranlar 20.06.2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararına dayanır. Hesap yapmadan önce güncel oranı mevduat faizi sayfasındaki stopaj bilgisinden ya da GİB'den kontrol edin.
Adım adım örnek: 100.000 TL, 32 gün
Varsayalım bankanın 32 günlük vade için ilan ettiği yıllık brüt faiz %45. 32 gün 180 günden kısa olduğu için stopaj %17,5'tir.
- Brüt faiz: 100.000 × 0,45 × 32 ÷ 365 = 3.945,21 TL
- Stopaj: 3.945,21 × 0,175 = 690,41 TL
- Net faiz: 3.945,21 − 690,41 = 3.254,80 TL
- Vade sonu bakiye: 100.000 + 3.254,80 = 103.254,80 TL
- Dönemlik net getiri: 3.254,80 ÷ 100.000 = %3,2548
Net getiriyi yıllık basit orana çevirmek isterseniz brüt oranı stopaj sonrası kalan payla çarpmanız yeterli: %45 × (1 − 0,175) = %37,125. Sağlamasını yapalım: 3.254,80 × 365 ÷ 32 ÷ 100.000 ≈ %37,13; fark yalnızca kuruş yuvarlamasından gelir.
Başlangıçtaki "3.750 TL" beklentisi brüt faizdi; stopaj sonrası hesabınıza geçen tutar ondan yaklaşık 500 TL daha azdır.
Vade sonunda yeniden yatırınca: bileşik etki
Vade dolduğunda anaparayı ve net faizi birlikte yeniden 32 güne bağlarsanız, bir sonraki dönemin faizi daha büyük bir bakiye üzerinden işler. Bileşik faiz etkisi buradan doğar. Faiz oranının her yenilemede %45 kaldığını varsayarak ilk üç dönemi hesaplayalım:
| Dönem | Dönem başı bakiye | Brüt faiz | Stopaj | Net faiz | Dönem sonu bakiye |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 100.000,00 | 3.945,21 | 690,41 | 3.254,80 | 103.254,80 |
| 2 | 103.254,80 | 4.073,61 | 712,88 | 3.360,73 | 106.615,53 |
| 3 | 106.615,53 | 4.206,20 | 736,09 | 3.470,11 | 110.085,64 |
Üç ayda net kazanç 10.085,64 TL'dir; basit faizle üç dönemin toplamı 3 × 3.254,80 = 9.764,40 TL olurdu. Aradaki 321,24 TL faizin faizidir.
Yıllık efektif getiri formülü
Bir yılı kapsayan bileşik getiriyi tek bir sayıyla görmek için şu formül kullanılır:
Yıllık efektif net getiri = (1 + Dönemlik net getiri) ^ (365 ÷ Gün) − 1
Örneğimizde:
- 365 ÷ 32 = 11,40625 dönem
- (1 + 0,032548) ^ 11,40625 ≈ 1,4410
- Yıllık efektif net getiri ≈ %44,10
Yani stopaj sonrası basit yıllık oran %37,125 iken, aynı oranla her ay yenilenen mevduatın yıllık efektif net getirisi yaklaşık %44,10'a çıkar.
İki uyarı: Bir yılda tam sayıda 32 günlük dönem yoktur; formül farklı vadeleri aynı ölçüye getirmek için kullanılan bir yıllıklandırmadır. Pratikte 11 yenileme 352 gün sürer ve aynı oran korunursa bakiye yaklaşık 142.237 TL olur. İkincisi, formül faiz oranının bütün yıl değişmediğini varsayar. Gerçekte her yenilemede o günün tarifesi uygulanır; faizler düşerse efektif getiri de düşer.
Kısa vade mi, uzun vade mi?
Aşağıdaki oranlar tamamen varsayımsaldır; uzun vadelerde daha düşük faiz ama daha düşük stopaj durumunu göstermek için seçilmiştir. Tüm satırlar 100.000 TL içindir ve yenilemelerde oranın değişmediği varsayılmıştır.
| Vade | Yıllık brüt faiz (örnek) | Stopaj | Dönem net getirisi | Yıllık efektif net getiri |
|---|---|---|---|---|
| 32 gün | %45 | %17,5 | %3,25 | %44,10 |
| 92 gün | %44 | %17,5 | %9,15 | %41,53 |
| 181 gün | %42 | %15 | %17,70 | %38,92 |
| 366 gün | %38 | %10 | %34,29 | %34,19 |
Bu örnekte kısa vade önde görünüyor, ama tablo yalnızca "faizler aynı kalırsa" sorusunu cevaplar. Kararı şu üç ölçüt belirler:
- Faiz beklentiniz: Politika faizi düşüş eğilimindeyse kısa vadeyi her ay daha düşük orandan yenilemek zorunda kalabilirsiniz. Uzun vade bugünkü oranı kilitler.
- Paraya ne zaman ihtiyacınız olacak: Vadeyi bozmanın bedeli, birikmiş faizin önemli kısmını kaybetmek olabilir.
- Stopaj farkı: 181 ve 366 gün eşiklerinde stopaj düşer. 180 ile 181 gün arasındaki bir günlük fark, stopajı 2,5 puan azaltır.
Hoş geldin faizi ve ilan edilen oranın şartları
Bankalar yeni müşteriye ya da bankaya yeni getirilen paraya, ilk vade için standart tarifenin üzerinde bir "hoş geldin" oranı sunabilir. Bu oranlar genellikle şartlara bağlıdır: belirli bir tutar aralığı, yalnızca ilk vade, yalnızca mobil kanal veya son birkaç aydır bankada bulunmayan para gibi.
Varsayalım bir banka ilk 32 gün için %50, sonrasında standart %42 uyguluyor. İlk vadede brüt faiz 100.000 × 0,50 × 32 ÷ 365 = 4.383,56 TL, stopaj 767,12 TL, net faiz 3.616,44 TL olur. Standart oranla aynı hesap 3.037,81 TL net verir. Fark 578,63 TL'dir, ama yalnızca bir kez alınır. İkinci vadeden itibaren standart oranınız, başka bir bankanın standart oranından düşükse kazancınız birkaç ayda erir.
Hoş geldin teklifini değerlendirmeden önce şu soruları sorun:
- Oran hangi tutar aralığında geçerli? Üst sınırı aşan kısım hangi orandan işliyor?
- Kaç vade boyunca geçerli? Otomatik yenilemede hangi oran uygulanacak?
- Mobil kanal, maaş müşterisi olmak gibi ek bir şart var mı?
Mevduat sigortası (TMSF)
Gerçek kişilere ait tasarruf mevduatı ve katılım bankalarındaki katılma fonları, her bankada kişi başına belirli bir tutara kadar Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) güvencesindedir. Bu tutar dönemsel olarak güncellenir; güncel tutarı TMSF'nin resmi sitesinden kontrol edin. Birikiminiz bu sınırı aşıyorsa, parayı birden fazla bankaya bölmek güvence kapsamını genişletmenin yaygın yoludur.
Yatırım fonları, para piyasası fonları dahil, mevduat sigortası kapsamında değildir. Fon varlıkları ise portföy yönetim şirketinin kendi malvarlığından ayrı tutulur ve saklayıcı kuruluşta saklanır. Bu iki güvence mekanizması farklıdır; birini diğerinin yerine koymayın.
Mevduat mı, para piyasası fonu mu?
Para piyasası fonları kısa vadeli, düşük riskli para piyasası araçlarına yatırım yapan TEFAS fonlarıdır ve mevduata en yakın alternatiftir.
| Ölçüt | Vadeli mevduat | Para piyasası fonu |
|---|---|---|
| Getiri | Vade başında bilinir | Günlük fiyatla oluşur, garanti değildir |
| Stopaj (Ekim 2026 itibarıyla) | Vadeye göre %17,5, %15 veya %10; her vade sonunda kesilir | Elde tutma süresinden bağımsız %17,5; yalnızca satışta kesilir |
| Erken çıkış | Vade bozulursa faiz genellikle kaybedilir | Her iş günü satılabilir; para valörle gelir |
| Bileşik etki | Vade yenilendikçe oluşur | Getiri her gün fiyata yansır |
| Güvence | TMSF, tutar sınırına kadar | Mevduat sigortası yok; varlıklar saklayıcıda |
| Ücret | Ayrı ücret yok | Yönetim ücreti fiyata yansır |
Stopajın zamanlaması önemli bir fark yaratır. Mevduatta stopaj her vade sonunda kesildiği için, kesilen tutar bir sonraki dönemde faiz kazanamaz. Fonda ise stopaj yalnızca sattığınızda, toplam kazanç üzerinden kesilir.
Basit bir karşılaştırma: Her ay yenilenen %45 brüt mevduatın stopaj olmasaydı yıllık efektif getirisi (1 + 0,45 × 32 ÷ 365) ^ 11,40625 − 1 ≈ %55,48 olurdu. Varsayalım bir para piyasası fonu, ücretler düşüldükten sonra bir yılda tam olarak bu kadar brüt getiri sağladı. Fonu bir yıl tutup tek seferde satarsanız net getiri %55,48 × 0,825 ≈ %45,77 olur; mevduatın %44,10'una göre yaklaşık 1,7 puan fazla. Fark, stopajın sona ertelenmesinden gelir. Fonun getirisinin önceden bilinmediğini ve dönem dönem mevduatın gerisinde kalabileceğini hesaba katın. Stopajda hisse senedi yoğun fonlar gibi istisnalar bulunabilir ve oranlar değişebilir; satış öncesi güncel durumu kontrol edin.
BorsaPano'da nasıl kullanılır?
- Mevduat faizi sayfasında bankaların 32 günlük faiz tekliflerini görün. Oranlar canlı değildir; tablodaki oran tarihine ve kaynağa bakın, işlem öncesi bankanızdan teyit edin.
- Net getiri hesaplayıcıya tutarı girin ve vadeyi seçin. Hesaplayıcı bu yazıdaki formülü kullanır, stopajı seçtiğiniz vadeye göre düşer ve vade sonu toplamını gösterir. Sonucu bir kez elle hesaplayarak formülü pekiştirin.
- Aynı sayfadaki para piyasası fonu karşılaştırmasında PPF'lerin son dönem getirisine göre 32 günlük net tutarı ve mevduatla farkı görün. Bu rakam geçmiş getiriye dayanır, gelecek için garanti değildir.
- Sayfadaki TCMB politika faizine bakarak vade kararınızı faiz ortamıyla birlikte değerlendirin.
- Belirli bir para piyasası fonunu incelemek için fon detay sayfasında birim fiyatı, 1 ay ve 1 yıl getiriyi, TEFAS risk değerini, fon büyüklüğünü, yatırımcı sayısını ve varlık dağılımını kontrol edin.
- Uzun vadeli birikim hedefiniz varsa portföyüm sayfasındaki birikim planlayıcıyla düzenli birikimin zaman içindeki büyümesini planlayın.
Sık sorulan sorular
100.000 TL'nin 32 günlük net getirisi nasıl hesaplanır?
Brüt faiz = 100.000 × (Yıllık faiz ÷ 100) × 32 ÷ 365. Ardından brüt faizden stopajı düşün; Ekim 2026 itibarıyla 32 günlük TL mevduatta oran %17,5'tir. Örneğin %45 brüt oranda net faiz 3.254,80 TL olur.
Vadeyi bozarsam ne olur?
Çoğu bankada vade dolmadan çekilen parada o döneme ait faiz hakkı kaybedilir ya da çok düşük bir oran uygulanır. Kesin şartlar bankaya ve ürüne göre değişir; hesap açarken sözleşmeyi okuyun.
Mevduat faizi için ayrıca vergi beyannamesi vermem gerekir mi?
Genel kural olarak TL mevduat faizinde stopaj banka tarafından kaynakta kesilir ve bireysel mevduat sahibinin ayrıca beyan vermesi gerekmez. Kendinize özgü bir durum varsa GİB'e veya bir mali müşavire danışın.
Yıllık efektif getiri neden ilan edilen faizden farklı?
İlan edilen oran yıllık brüt basit orandır. Efektif getiri ise stopaj sonrası net getiriyi ve vadeler yenilendikçe faizin de faiz kazanmasını hesaba katar. Kısa vadede yenilenen mevduatta efektif net getiri, stopaj sonrası basit orandan yüksek çıkar.
