Risk değeri neyi ölçer?
TEFAS'taki her fonun izahnamesinde 1'den 7'ye bir risk değeri bulunur. Bu sayı, fonun fiyatının geçmişte ne kadar dalgalandığını gösterir. Teknik adı oynaklık (volatilite) olan bu ölçü, SPK'nın Yatırım Fonlarına İlişkin Rehberi'ne göre fonun son beş yıldaki haftalık getirilerinin ortalamadan ne kadar saptığına bakılarak hesaplanır ve yıllık bir yüzdeye çevrilir.
- Fiyatı her hafta neredeyse aynı miktarda artan bir fonun oynaklığı çok düşüktür ve risk değeri 1'dir.
- Bir hafta %4 yükselip ertesi hafta %5 düşen bir fonun oynaklığı yüksektir ve risk değeri 6 ya da 7'dir.
Risk değeri tablosu
| Risk değeri | Yıllık oynaklık | Bu değerde sık görülen fonlar |
|---|---|---|
| 1 | %0 – %2 | Para piyasası fonlarının çoğu, bazı kısa vadeli borçlanma araçları fonları |
| 2 | %2 – %5 | Para piyasası ve borçlanma araçları fonlarının bir kısmı |
| 3 | %5 – %10 | Borçlanma araçları, katılım ve fon sepeti fonlarının bir kısmı |
| 4 | %10 – %15 | Değişken ve fon sepeti fonlarının bir kısmı |
| 5 | %15 – %20 | Değişken, eurobond ve fon sepeti fonlarının bir kısmı |
| 6 | %20 – %30 | Altın fonlarının neredeyse tamamı, yerli ve yabancı hisse fonlarının çoğu |
| 7 | %30 ve üzeri | Daha sert dalgalanan hisse fonları ve bazı serbest fonlar |
Aralığın alt sınırı dahil, üst sınırı hariçtir. Örneğin yıllık oynaklığı %13 hesaplanan bir fonun risk değeri 4'tür. SPK bu aralıkları 12 Ekim 2023'te genişletti; daha eski kaynaklarda %0,5, %2, %5 gibi dar aralıklar görebilirsiniz. Aynı türdeki iki fonun risk değeri farklı olabilir; fonun kendi değeri her zaman izahnamesinde yazar.
Sitemizdeki fonlarda dağılım (14 Ekim 2026): Para piyasası fonlarının 120'sinden 85'inin risk değeri 1, 35'inin 2. Altın ve kıymetli maden fonlarının 76'sından 75'i 6. Yerli hisse senedi fonlarının 247'sinden 197'si 6, 30'u 7, kalan 20'si 5 ya da daha düşük. Eurobond fonlarında ise değerler 4 ile 6 arasında dağılıyor.
Risk değeri neyi göstermez?
- Gelecekteki getiriyi: Risk değeri yüksek bir fon daha çok kazandıracak demek değildir; yalnızca fiyatın daha sert inip çıkabileceğini gösterir.
- Her türlü riski: Fonun portföyündeki şirketlerin borcunu ödeyememe riski, kur riski ya da fonun nakde çevrilme süresi bu sayıya tam yansımayabilir.
- Sabit bir özelliği: Piyasa sakinken düşük çıkan oynaklık, çalkantılı dönemlerde artabilir; fonun risk değeri de buna göre değişebilir. Geçmişi kısa olan yeni fonlarda değer genellikle fonun stratejisine ve karşılaştırma ölçütüne bakılarak belirlenir.
Kendinize uygun risk değerini nasıl seçersiniz?
Paraya ne zaman ihtiyacınız olacağı belirleyicidir. Birkaç hafta sonra kullanacağınız para için risk değeri düşük fonlar, örneğin para piyasası fonları, daha uygundur. Yıllarca dokunmayacağınız birikimin bir kısmında daha yüksek risk değerli fonlar düşünülebilir; ama bir yıl içinde %20–30 değer kaybını taşıyabilecek misiniz, kendinize sorun. Farklı risk değerlerindeki fonları bir arada tutmayı portföy çeşitlendirme rehberimizde anlattık.
Sitede risk değerini nerede görürsünüz?
Her fon sayfasında TEFAS Risk Değeri "x / 7" biçiminde yazar. Düşük riskli bir örnek için PPZ, daha yüksek riskli bir örnek için AFT fon sayfalarına bakabilirsiniz. Fonlar sayfamızda fonları getirileri ve risk değerleriyle birlikte karşılaştırabilirsiniz. Fon seçimini TEFAS fon seçimi rehberimizde anlattık.
Sık sorulan sorular
Risk değeri 1 olan fon zarar eder mi?
Çok nadiren ve çok küçük tutarlarda. Ama getirisi enflasyonun altında kalabilir; bu da paranın değer kaybetmesi demektir.
Risk değeri neden değişti?
Fonun son dönemdeki fiyat dalgalanması arttıysa ya da azaldıysa hesaplanan değer de değişir. Portföy şirketi güncel değeri fonun KAP sayfasında ve izahnamesinde yayımlar.
Risk değeri yüksek fon daha mı çok kazandırır?
Uzun vadede daha yüksek getiri potansiyeli taşıyabilir, ama bunun garantisi yoktur. Aynı fon kısa vadede ciddi değer kaybı da yaşayabilir. Ayrıntılar için TEFAS maddesine bakabilirsiniz.
