FAVÖK ne demek?
FAVÖK, "faiz, amortisman ve vergi öncesi kâr"ın kısaltmasıdır; İngilizcedeki karşılığı EBITDA'dır. Şirketin ana işinden, yani mal ve hizmet satışından ne kadar kazandığını; borçla mı özkaynakla mı finanse edildiğinden, vergi durumundan ve makinelerini kaç yılda amorti ettiğinden bağımsız olarak gösterir. Bu yüzden aynı sektördeki, borç yapısı farklı şirketleri karşılaştırmakta sık kullanılır.
FAVÖK'ün resmi bir tanımı yoktur. Finansal raporlama standartlarında (TFRS) tanımlı bir kalem değildir ve KAP'taki finansal tablolarda FAVÖK satırı bulunmaz. Şirketler FAVÖK'ü yatırımcı sunumlarında ve faaliyet raporlarında kendileri açıklar; bazıları kur farkı ya da vade farkı gibi kalemleri hesaba katar, bazıları katmaz. 1 Ocak 2027'den itibaren uygulanacak TFRS 18 ile şirkete özgü "düzeltilmiş FAVÖK" gibi ölçütlerin dipnotta tanımlanıp mutabakatının verilmesi gerekecek. İki şirketi karşılaştırırken aynı tanımın kullanıldığından emin olun.
FAVÖK nasıl hesaplanır?
Türkiye'deki yaygın uygulamada iki tablodan yararlanılır:
FAVÖK = Esas faaliyet kârı + Amortisman ve itfa giderleri
- Esas faaliyet kârı (zararı), KAP'taki kâr veya zarar tablosunda ara toplam olarak yer alır.
- Amortisman ve itfa giderleri, nakit akış tablosunda "Amortisman ve İtfa Gideriyle İlgili Düzeltmeler" satırında yazar.
İkinci yol net kârdan geriye gitmektir: net kâr + vergi gideri + net finansman gideri + amortisman. Bu yol esas faaliyet dışındaki gelir ve giderleri de, örneğin yatırım faaliyetlerinden elde edilen kazançları, içine alabileceği için sonuç birinci yoldan farklı çıkabilir.
Örnek: Bir şirketin yıllık hasılatı 10 milyar TL, esas faaliyet kârı 1,2 milyar TL, nakit akış tablosundaki amortisman ve itfa gideri 0,6 milyar TL olsun. FAVÖK = 1,2 + 0,6 = 1,8 milyar TL, FAVÖK marjı = 1,8 ÷ 10 = %18 olur. Rakamlar örnektir.
Enflasyon muhasebesi (TMS 29) uygulayan şirketlerde iki ayrıntıya dikkat edin. Birincisi, net parasal pozisyon kazancı ya da kaybı nakit olmayan bir muhasebe kalemidir ve FAVÖK'e katılmamalıdır; TFRS 18'e uyumlu yeni tablo formatı taslağında bu kalem faaliyet kârının içinde gösterildiği için ayrıca çıkarılması gerekecek. İkincisi, her rapor önceki dönemleri kendi dönem sonunun satın alma gücüyle gösterir; farklı raporlardaki çeyrek FAVÖK'leri toplayarak "son 12 ay" bulmak farklı satın alma güçlerini karıştırır.
FAVÖK marjı nedir, kaç olmalı?
FAVÖK marjı, FAVÖK'ün hasılata oranıdır ve şirketin her 100 liralık satışından faiz, vergi ve amortisman öncesinde kaç lira kazandığını gösterir. Tek bir doğru değer yoktur. Perakende ve dağıtım gibi düşük kâr marjıyla çalışan ama hızlı dönen işlerde tek haneli marjlar olağandır; ağır yatırım gerektiren altyapı ve enerji işlerinde marj yüksek, amortisman da yüksektir. Marjı aynı sektördeki şirketlerle ve şirketin kendi geçmişiyle karşılaştırın. Mutlak FAVÖK tutarı tek başına bir şey söylemez; asıl önemli olan büyümesi ve marjın yönüdür.
Net borç/FAVÖK nedir, kaç olmalı?
Net borç = Finansal borçlar (kiralama yükümlülükleri dahil) − Nakit ve nakit benzerleri
Net borç/FAVÖK = Net borç ÷ Yıllık FAVÖK
Oran, şirketin bugünkü FAVÖK'üyle net borcunu kabaca kaç yılda kapatabileceğini gösterir. Genel bir referans olarak S&P Global Ratings'in standart oynaklıktaki sektörler için kullandığı bantlar şöyledir: 1,5'in altı minimal, 1,5 ile 2 arası mütevazı, 2 ile 3 arası orta, 3 ile 4 arası belirgin, 4 ile 5 arası agresif, 5'in üstü yüksek kaldıraç. Kuruluş kendi düzeltilmiş borç tanımını kullanır ve daha istikrarlı sektörlerde eşikleri gevşetir; bu yüzden bantlar kesin kural değil, başlangıç noktasıdır.
Net borç/FAVÖK eksi ne demek?
Oranın eksi çıkması, şirketin nakdinin finansal borçlarından fazla olduğu, yani net nakit pozisyonunda bulunduğu anlamına gelir. FAVÖK eksiyse oran anlamsızdır; şirket esas faaliyetlerinden nakit üretmiyordur.
FAVÖK nereden bakılır?
Hesap için gerekli rakamlar KAP'ta yayımlanan finansal tablolardadır; şirketin kendi açıkladığı FAVÖK'ü yatırımcı sunumunda ya da faaliyet raporunda bulabilirsiniz. Bankalar ve sigorta şirketleri için FAVÖK hesaplanmaz, çünkü faiz bu şirketlerin ana gelir ve gider kalemidir. Firma değerini FAVÖK'e bölen değerleme oranını FD/FAVÖK maddesinde anlattık.
Sık sorulan sorular
FAVÖK ile net kâr arasındaki fark nedir?
Net kâr, faiz giderleri, vergi ve amortisman düşüldükten sonra ortaklara kalan kârdır; FAVÖK bunlardan önceki seviyeye bakar. Borcu yüksek bir şirketin FAVÖK'ü güçlü olsa bile faiz giderleri net kârı silebilir. Bu yüzden ikisi birlikte okunur.
FAVÖK negatifse ne olur?
Şirket esas faaliyetlerinden, amortisman öncesinde bile zarar ediyordur. Bu durumda FD/FAVÖK ve net borç/FAVÖK oranları yorumlanamaz.
FAVÖK yüksekse şirket nakit üretiyor mu?
Her zaman değil. FAVÖK işletme sermayesindeki değişimi, vergi ödemelerini ve yatırım harcamalarını göstermez. Stoklarını ve alacaklarını hızla büyüten bir şirketin FAVÖK'ü yüksekken faaliyetlerden elde ettiği nakit zayıf olabilir; nakit akış tablosuna da bakın.
