Faizsiz Yatırım Fonları: Katılım Fonu Caiz mi?

Birikimini faiz geliri doğuran araçlardan uzak tutmak isteyen bir yatırımcının seçenekleri artık yalnızca katılım bankası hesabıyla sınırlı değil. TEFAS'ta para piyasasından altına, kira sertifikasından hisseye kadar neredeyse her fon türünün faizsiz bir karşılığı var; borsada da faizsiz finans ilkelerine göre seçilmiş şirketlerden oluşan katılım endeksleri bulunuyor.

Bu rehberde dini hüküm vermiyoruz. Hangi aracın neye yatırım yaptığını, faizsizliği kimin hangi kurala göre onayladığını ve resmi kurumların açıkladığı görüşleri kaynağıyla aktarıyoruz. Kurallar ve rakamlar Ekim 2026 itibarıyla geçerlidir.

Faizsiz yatırım araçları nelerdir?

• Katılma hesabı: Katılım bankalarında açılan, getirisi önceden belirlenmiş bir faiz değil bankanın kâr ya da zararından pay olarak hesaplanan hesaptır.
• Kira sertifikası (sukuk): Bir varlığın ya da hakkın finansmanı için varlık kiralama şirketi tarafından ihraç edilen menkul kıymettir. Sahibi, o varlıklardan elde edilen gelirden payı oranında hak sahibi olur. Hazine ve Maliye Bakanlığı da kira sertifikası ihraç eder.
• Katılım fonları: TEFAS'ta işlem gören ve portföyü faize dayalı olmayan araçlardan oluşan yatırım fonlarıdır. Aşağıda ayrıntılı anlatıyoruz.
• Katılım endeksindeki hisseler: Borsa İstanbul'un faizsiz finans ölçütlerine göre seçtiği şirketlerin paylarıdır.
• Altın: Fiziki altın, katılım bankalarındaki altın hesapları ve altın katılım fonları. Maliyet farklarını altın yatırımı rehberimizde karşılaştırdık.

Katılım fonu nedir?

SPK'nın Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği'ne (III-52.1) göre katılım şemsiye fonuna bağlı fonların portföyü devamlı olarak kira sertifikası, katılma hesabı, ortaklık payı, altın ve faize dayalı olmayan diğer para ve sermaye piyasası araçlarından oluşur. Fon türünün adı, portföyün ağırlıklı kısmını anlatır: Portföyünün %80'i özel sektör kira sertifikasında olan bir fonun adı "Özel Sektör Kira Sertifikaları Katılım Fonu" olur.

SPK'nın fon rehberi, unvanında "katılım" ifadesi geçen her fon için iki şarttan en az birini zorunlu tutar:

1. Fonun yatırım yaptığı paylar, faizsiz finans ilkelerine uygunluğu onaylanmış endekslerden seçilir. Rehberde örnek olarak BIST Katılım 30, BIST Katılım 50 ve Ziraat Portföy Katılım Endeksi sayılır.
2. Yatırımların uygunluğu fonun danışmanı ya da danışma kurulu tarafından onaylanır.

Kira sertifikası, katılma hesabı, altın ve vaat sözleşmesi dışındaki bütün araçlar için de aynı uygunluk aranır. Katılım hisse fonları, hisse senedi şemsiye fonuna bağlı hisse senedi yoğun fon olarak da kurulabilir. Örneğin Kuveyt Türk Portföy'ün KPC kodlu fonunun unvanı "Katılım Hisse Senedi (TL) Fonu (Hisse Senedi Yoğun Fon)" şeklindedir.

"Caiz mi" sorusunu kim cevaplar?

Fon tarafında: Danışman ya da danışma kurulu kullanan fonlar, izahnamede ya da KAP'ta danışmanın kimliğini, tecrübesini ve çalışma ilkelerini açıklamak zorundadır. Fonun faizsiz ilkelere uymayan bir kaynaktan gelir elde etmesi halinde bu mahzurlu gelirin arındırılması için danışmandan icazet alınması gerekir. Arındırılan tutar ve aktarıldığı kurum, dönemi izleyen beş iş günü içinde KAP'ta duyurulur. Yani bir katılım fonunun faizsizliğine dair asıl belge, o fonun danışmanının onayı ve KAP'taki açıklamalarıdır.

Diyanet tarafında: Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu'nun sitesinde yayımlanan görüşlerden bu konuyla ilgili olanlar şunlardır:

• Katılım bankalarından alınan kâr payı, banka belirlenen esaslara uygun çalışıyorsa caiz görülür. Kurul, bankanın işlemlerini araştırmanın müşterinin sorumluluğunda olduğunu ve kâr payı oranının faize yakın olmasının tek başına işlemi faize dönüştürmediğini belirtir (19.12.2018).
• Bireysel emeklilik sistemi, birikimler dinen helal alanlarda değerlendirilirse caiz görülür (26.10.2022).
• Borsada açığa satış (15.09.2020), opsiyon sözleşmeleri (15.09.2020) ve varant alım-satımı (12.11.2025) caiz görülmez.
• Kurul pay senedini, sahibine şirketin kârına ve zararına ortaklık hakkı veren bir menkul kıymet olarak tanımlar (zekât görüşü, 09.04.2025).

Kurulun sitesinde "katılım fonu" ya da "hisse senedi alım-satımı caiz mi" başlıklı doğrudan bir görüşe Ekim 2026 itibarıyla rastlamadık. Haber sitelerinde Diyanet'e atfedilen bazı ifadeleri birincil kaynakta doğrulayamadığımız için aktarmıyoruz. Kendi durumunuz için fonun danışma kurulu açıklamalarını okumanızı ve güvendiğiniz bir din âlimine danışmanızı öneririz.

Fon türüne göre faizsiz karşılıklar

TEFAS fonları varlık türüne göre sınıflandırır. Bu yüzden katılım fonları tek bir listede değil, farklı fon türlerinin içinde yer alır. Aşağıdaki sayılar, BorsaPano verisinde 27 Ekim 2026 itibarıyla TEFAS'ta işlem gören, unvanında "katılım" geçen ve serbest fon olmayan fonların dağılımıdır.

Katılım para piyasası fonları ağırlıkla katılma hesabı ve kısa vadeli kira sertifikası taşır; para piyasası fonuna benzer şekilde düşük dalgalanır. Katılım hisse fonu ise hisse fonu kadar oynak olabilir. "Katılım" bir risk düzeyi değil, bir yatırım ilkesidir; türlerin risklerini fon türleri karşılaştırma rehberimizde anlattık.

Faizsiz fonlar hangileri?

Bir fonun katılım fonu olup olmadığını unvanından anlayabilirsiniz: "Katılım" ya da "Kira Sertifikaları ... Katılım" ifadesi taşır. BorsaPano'da:

• TEFAS'ın "katılım fonu" sınıfındaki çok varlıklı fonları TEFAS katılım fonları sayfasında getirileriyle görebilirsiniz.
• Altın katılım fonları TEFAS altın fonları listesinde yer alır; örneğin KZL Kuveyt Türk Portföy Altın Katılım Fonu'dur.
• Katılım hisse fonları hisse senedi fonları listesindedir.
• Kısa vadeli kira sertifikası fonlarına örnek olarak KTV fon sayfasına bakabilirsiniz.

Fon sayfalarındaki varlık dağılımı grafiğinde kira sertifikası, katılma hesabı ve hisse paylarını görebilirsiniz. Fonun danışma kurulu bilgisi ve arındırma açıklamaları için KAP'taki fon sayfasına bakın.

Katılım endeksine uygun hisseler ve endeks kriterleri

Borsa İstanbul'un katılım endekslerine hangi şirketlerin gireceğine, şirketlerin KAP'ta yayımladığı faizsiz finans uygunluk formu esas alınarak, üçü Borsa İstanbul'dan üçü Türkiye Katılım Bankaları Birliği'nden (TKBB) olmak üzere altı kişilik bir komite karar verir. Konsolide finansal tablolardan hesaplanan eşikler şunlardır:

• Faizsiz finans ilkelerine uymayan faaliyetlerden elde edilen gelirin toplam gelire oranı en fazla %5. Bu eşik yalnızca faiz gelirini değil, TKBB rehberinde sayılan bütün uygun olmayan faaliyetleri kapsar.
• Faizli varlıkların toplam varlıklara oranı en fazla %33.
• Faizli borçların toplam varlıklara oranı en fazla %33.

Endeksteki bir şirket bu eşiklerden birini en fazla %10 aşarsa bir sonraki değerlemeye kadar endekste kalır. Güncel üyeleri katılım endeksine uygun hisseler sayfasında piyasa verileriyle birlikte listeliyoruz.

Katılım hesabı mı, katılım fonu mu?

TMSF'nin kendi metinlerinde "katılım fonu" ifadesi katılma hesaplarını anlatır; adında "katılım" geçen yatırım fonları ise sigorta kapsamında değildir. Stopaj oranları katılma hesabında hesabın açılış ya da yenilenme tarihine, fonda payın alış tarihine göre belirlenir; tablo 9 Temmuz 2025 ve sonrası için geçerlidir. Para piyasası fonunu mevduatla aynı örnek üzerinden kıyasladığımız para piyasası fonu mu, mevduat mı rehberi katılım tarafı için de aynı mantıkla okunabilir. Fon stopajının bütün ayrıntıları fon stopaj oranları rehberimizde.

Kira sertifikası nedir, nasıl alınır?

Kira sertifikasında yatırımcı, bir varlığın kira ya da işletme gelirine ortak olur. Varlık kiralama şirketi, finansman ihtiyacı olan kurumun varlığını ya da hakkını devralır veya yönetir, bunun karşılığında sertifika ihraç eder ve elde edilen geliri sertifika sahiplerine dağıtır. Sahipliğe, yönetim sözleşmesine, alım-satıma, ortaklığa ve eser sözleşmesine dayalı türleri vardır. Hazine'nin ihraç ettiği kira sertifikaları ayrı bir kanuni düzenlemeye tabidir.

Kira sertifikalarını banka ya da aracı kurumlar üzerinden ihraç sırasında ya da Borsa İstanbul'da işlem gördükleri ikincil piyasada alabilirsiniz. Doğrudan yatırımda vade, kira ödeme dönemleri ve ihraççının ödeme gücünü sizin izlemeniz gerekir; vadeden önce satarsanız o günkü piyasa fiyatından çıkarsınız. Küçük tutarlarla çeşitlendirmek isteyenler için kira sertifikası katılım fonları bir alternatiftir. Tahvil ve bonodaki fiyat-faiz ilişkisini tahvil ve eurobond rehberimizde anlattık; kira sertifikalarının piyasa fiyatı da benzer biçimde getiri beklentilerine göre hareket eder.

BorsaPano'da nasıl kullanılır?

1. TEFAS katılım fonları ve altın fonları sayfalarında fonları 1 aylık, 1 yıllık ve yılbaşından bu yana getirilerine göre karşılaştırın.
2. Fon sayfasındaki varlık dağılımı grafiğinde kira sertifikası, katılma hesabı ve hisse ağırlıklarına bakın; fonun gerçekten neye yatırım yaptığını unvandan daha iyi gösterir.
3. Karşılaştırma aracında bir katılım fonunu klasik karşılığıyla, örneğin altın katılım fonunu bir altın fonuyla aynı grafikte izleyin.
4. Katılım endeksindeki şirketleri katılım endeksine uygun hisseler sayfasından açıp F/K, PD/DD ve temettü bilgilerini inceleyin.

Sık sorulan sorular

Katılım fonu zarar eder mi?

Evet. Katılım fonları da piyasa riskine açıktır: Hisse ağırlıklı bir katılım fonu borsa düştüğünde, altın katılım fonu altın fiyatı gerilediğinde değer kaybeder. Kira sertifikası ağırlıklı fonlarda dalgalanma daha düşüktür ama getiri garanti değildir.

Altın katılım fonu ile altın fonu arasındaki fark nedir?

İkisi de portföyünün büyük kısmını altına yatırır. Fark, kalan kısmın nasıl değerlendirildiğindedir: Katılım fonu bu kısmı da katılma hesabı ya da kira sertifikası gibi faizsiz araçlarda tutmak ve danışman onayına uymak zorundadır. Her iki fonda da getiriyi büyük ölçüde altın fiyatı ve fonun yıllık gideri belirler.

Faizsiz fonlarda stopaj var mı?

"Katılım fonu" için ayrı bir oran yoktur. Hisse senedi yoğun fon statüsündeki katılım hisse fonlarında stopaj %0, kira sertifikası, para piyasası, altın ve çok varlıklı katılım fonlarında 9 Temmuz 2025 ve sonrasında alınan paylarda %17,5'tir.

Katılım fonları devlet güvencesinde mi?

Hayır. TMSF güvencesi katılım bankalarındaki katılma hesaplarını kapsar; yatırım fonları, adında "katılım" geçenler dahil, bu kapsamda değildir. Fonun varlıkları ise portföy yönetim şirketinin malvarlığından ayrı olarak saklama kuruluşunda tutulur.

Kaynaklar

Bu rehberdeki kuralları ve görüşleri aşağıdaki resmi kaynaklardan kontrol ettik. Mevzuat değişebilir; işlem yapmadan önce güncel hâlini bu kaynaklardan teyit edin.

• SPK: Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği (III-52.1)
• SPK: Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber (26.10.2026)
• Borsa İstanbul: Piyasa Değeri Ağırlıklı Pay Endeksleri Kural Seti (Eylül 2026)
• TMSF: Mevduat ve katılım fonu sigortası hakkında sık sorulan sorular
• Din İşleri Yüksek Kurulu: Katılım bankalarından alınan kâr payının dini hükmü
• GİB: Gelir Vergisi Kanunu Geçici 67. Madde Rehberi 2026