Doların dünyadaki gücü
Dolar/TL kuru yükseldiğinde bunun sebebi her zaman Türkiye değildir; dolar dünya genelinde de güçleniyor olabilir. Doların küresel gücünü ölçmenin en yaygın yolu ABD Dolar Endeksi (DXY)'dir. Endeks, doların altı büyük para birimine karşı ağırlıklı ortalama değerini gösterir. 1973 Mart'ında 100 puan olarak başlatıldı.
- DXY 100'ün üzerindeyse dolar, sepete karşı 1973'tekinden daha değerlidir.
- DXY yükseliyorsa dolar dünyada güçleniyor, düşüyorsa zayıflıyor demektir.
Sepette hangi paralar var?
| Para birimi | Ağırlık |
|---|---|
| Euro (EUR) | %57,6 |
| Japon yeni (JPY) | %13,6 |
| İngiliz sterlini (GBP) | %11,9 |
| Kanada doları (CAD) | %9,1 |
| İsveç kronu (SEK) | %4,2 |
| İsviçre frangı (CHF) | %3,6 |
Euro'nun ağırlığı yarıdan fazla olduğu için DXY büyük ölçüde euro/dolar paritesinin tersi gibi hareket eder. Örneğin euro/dolar 1,10'dan 1,00'a düşerse euro dolara karşı yaklaşık %9 değer kaybeder ve DXY belirgin şekilde yükselir.
Ağırlıklar euro'nun kullanıma girdiği 1999'dan beri değişmedi. Bu yüzden sepette Çin yuanı, Meksika pesosu ya da Türk lirası gibi bugün ABD ticaretinde önemli olan paralar yoktur. DXY doların gelişmiş ülke paralarına karşı gücünü ölçer.
DXY neleri etkiler?
- Altın ve emtialar: Altın ve petrol dolar ile fiyatlandığı için dolar güçlenince bu ürünler diğer ülkelerdeki alıcılar için pahalılaşır ve fiyatları genellikle baskılanır. Bu ilişki ons altın fiyatında sık görülür.
- Gelişmekte olan ülke paraları: Güçlü dolar dönemlerinde yabancı yatırımcılar gelişmekte olan piyasalardan çıkma eğilimindedir; bu ülkelerin paraları ve borsaları baskı altında kalabilir.
- ABD faizleri: ABD Merkez Bankası (Fed) faiz artırınca dolar cazip hale gelir ve DXY genellikle yükselir.
DXY ve dolar/TL
Dolar/TL kurunu çoğu zaman Türkiye'nin enflasyonu, TCMB'nin politika faizi ve cari denge gibi iç etkenler belirler. DXY düşerken dolar/TL yükselebilir. Yine de DXY'nin sert yükseldiği dönemlerde TL dahil gelişmekte olan ülke paraları genellikle aynı yönde baskı görür. Güncel kurları ve euro/dolar paritesini döviz sayfamızda izleyebilirsiniz. Kur riskini döviz makası ve kur riski rehberimizde anlattık.
Sık sorulan sorular
DXY yükselince dolar/TL de yükselir mi?
Her zaman değil. DXY doların gelişmiş ülke paralarına karşı değerini ölçer; TL sepette yoktur. İki gösterge çoğu zaman aynı yönde hareket etse de birbirinden bağımsız seyredebilir.
DXY nerede işlem görür?
Endeksi ICE (Intercontinental Exchange) hesaplar ve endekse dayalı vadeli sözleşmeler bu borsada işlem görür. Endeks hafta içi neredeyse kesintisiz güncellenir.
DXY yükselişi altın için ne anlama gelir?
Genellikle ons altın üzerinde baskı. Ama Türkiye'deki gram altın aynı zamanda dolar/TL kuruna bağlı olduğu için etki her zaman aynı olmaz.
